tahranda-uclu-zirve
Tahran'da Üçlü Zirve

Tahran’da Üçlü Zirve

27 Ağustos 2018
Okuyucu

Cumhurbaşkanı Erdoğan 7 Eylül’de İran’a gidiyor. Tahran’da Rusya, Türkiye ve İran arasında üçlü bir zirve gerçekleştirilecek. Bu yazıda zirvenin önemi, alınacak kararlar ve etkileri hakkındaki değerlendirmeleri bulacaksınız.

Bu zirve öncesi olanları hatırlayalım. Geçtiğimiz hafta Türkiye-Rusya Stratejik Ortaklık Anlaşması imzaladı. Bundan önce benzer anlaşmaların Rusya-İran ve Rusya-Suriye arasında yapılmış olduğunu da biliyoruz. Dün İran Savunma Bakanı Şam’da Esad ile bir anlaşma imzaladı. Suriye’de askeri varlığı olan Rusya ve İran Esad ile anlaşmış, başka bir ifade ile Suriye kendi güvenliği için Rusya ve İran’dan asker ve diplomatik güç talep eden olmuş halde. Türkiye böyle bir anlaşma içine girmedi. Ancak dolaylı yollarla benzer bir görüşte olduğu açık. Üstelik Türkiye barış gelince Suriye’de kalıcı olmadığını açıkça beyan etti.

Bugün ABD, Skripal olayı ile ilgili olarak (tıpkı Soğuk Savaş’ta görüldüğü gibi bir olay olduğunu biliyoruz,) Rusya’ya yaptırım uygulamasına başladı. ABD yaptırım paketinde Rusya’ya acil insani yardım gerekmedikçe her türlü dış yardımın yapılması; silah, hem askeri hem sivil amaçlarla kullanılan ürünlerin ihracatı yasaklandı. Pakette ayrıca Rusya’ya hiçbir kurum, ajans tarafından veya ABD hükümetinden hiçbir araç üzerinden kredi, kredi garantisi ya da finansal destek sağlanmaması öngörüldü. Yaptırımların aksi bildirilmedikçe en az bir yıl yürürlükte kalacağı belirtildi. Rusya ise yeni yaptırımlara prensip gereği karşılık verileceğini bildirdi. Papaz Brunson ile ilgili olarak ABD yakın zamanda Türkiye’ye de bir yaptırım paketi başlatmıştı. Zaten Trump İran ile aralarındaki nükleer anlaşmayı kaldırdı ve ambargoya tekrar başladı. Kasım ayında ambargonun ikinci basamağı başlayacak ve enerji piyasaları bundan olumsuz etkilecek. Bu hususlar konumuzla dolaylı olarak ilgilidir, aklımızda kalsın.

Tahran’da yapılacak zirve ne anlam taşır? Suriye meselesinde ABD ve İsrail’in politikalarına karşı inisiyatif alan bu ittifak artık sonuca gitmek, İsrail ve ABD’nin ve dolayısıyla IŞİD’in Suriye topraklarından uzaklaşmasını, Doğu Akdeniz’de tek taraflı oldubittilerin engellenmesi gerektiğini, bölgesel istikrara ve barışa yol açacak sürecin başlamasını istiyor.

Dolayısıyla Tahran zirvesinden sonra her üç ülke lideri çıkıp açıklama yapacak ve diyecek ki; 1) Terör ve çatışmalara sebep olan tüm ülke ve unsurlar bölgeyi acilen terk edecek, 2) Suriye’de Esad rejimi devam edecek, ülkede iki yıl içinde bir seçim yapılacak ve normalleşme sürecine geçilecek, 3) Tesis edilecek barış sürecini manipüle eden güçler yıkıcı ve bölücü politikalarına son verecek, 4) Kısa vadede mülteci konumundaki Suriye vatandaşları evlerine dönecek, ülkede yeniden imar süreci başlayacak, 5) Suriye’nin meşru organlarının da talebi doğrultusunda İran, Türkiye ve Rusya garantör ülke olacak, 6) BM bu çerçevede bir plana acilen işlerlik kazandıracak.

Bunlar açıkça ifade edilecek. Ama diğer yandan dünyaya şu mesaj verilmiş olacak: Bölge bu durumdan daha kötü bir hale gelirse sorumlusu biz olmayız, bilinmelidir! Bu manada neler olabilir? 1) Suriye’de daha fazla sorun yaşanır, bu insanlık dramına bir son verilmesi şansı yitirilir. 2) Suudi Arabistan ve İran arası daha da kötüleşebilir. 3) Basra’nın, Aden’in ve Doğu Akdeniz’in güvenliği sağlanamaz. 4) Küresel ve bölgesel terör daha da artar. 5) İsrail’e baskılar artar. 6) Enerji fiyatları artar. 7) Bölge ülkeleri daha da radikalleşir. 8) Dünya bu durumdan çok zarar görür…

Bu yazıya şu fikri de ilave etmem gerekiyor. Ekim başında yapılacak Rusya, Fransa, Türkiye ve Almanya dörtlü zirvesine Rusya ve Türkiye ortak fikir halinde gidecekler. Eğer Almanya ve Fransa’nın ve dolayısıyla Avrupa Birliği’nin desteği alınır ise yakın geleceğin politik perspektifinde çok önemli gelişmeler olacak görülebilir. Tersi olursa bu bölgedeki olumsuzluklardan en yakın AB ülkeleri zarar göreceklerdir ve sorumlusu da belli olacaktır.

Şu anki duruma bakılırsa tıpkı Dünya Savaşları öncesinin keskin söylemlerine ve önemli kırılmalara tanık oluyoruz. En başta Ekonomik Savaş gibi önemli başka sebep da bu durumun reel göstergesi halinde masada duruyor. Bu durumda konuya Çin de dahil olacak gözüküyor. Çerçeve genişliyor. En azından Putin’in çok taraflı diplomasisindeki atakları bize bunu gösteriyor.

Bir yanıt yazın

Your email address will not be published.

politik-psikolojik-etki
ÖNCEKİ YAZI

Politik Psikolojik Etki

koklu-meselelere-acil-cozum-noktasinda-avrupa
DİĞER YAZI

Köklü Meselelere Acil Çözüm Noktasında: Avrupa

Politika 'ın son yazıları

48 views

Yerelde Yapısalcılık

Bir olaya bakış yöntemimde felsefe ve tarih olmaz ise ben bunu oldukça eksik görürüm. Hemen herkesin siyaset, seçim, belediye, vs. konuştuğu noktada ben, bu işte temel felsefe ve asıl stratejik açıklama nerede diye arıyorum. Dolayısıyla felsefi yaklaşım ve stratejik bakış tarzı siyaset üstüdür. Benim açıklamalarım bu noktada değerlidir; mevcut yapılanlar gibi değil, başka türlü tartışmaları kapsamaktadır. Açıkça yazayım: Kim kazanacak, iktidar veya muhalefet ne yapacak, türü ifadelerle değil; imar neye göre olmalı, altyapı ve üstyapı nasıl planlanmalı, ülke ekonomisine uyumluluk ne şekilde sağlanmalı, kanunlar ne içerikte olmalı, gibi piramidin üstündeki meseleler önemlidir.
89 views

Emperyalizm

Bugünün anlayışı, küresel imkanlar içinde sahip olunan alanları artırmak ve güçlenmek, değer üretimi rekabetinde gerilerde kalmamak fikri üzerinedir. Ruslar gibi sürekli “kahrolsun emperyalizm” diyeceğinize, “ben hangi değeri üretebiliyorum, hangi büyük pazarda kaça satıyorum,” diye bakın isterim. Bugün ülkeler bazında ABD, İngiltere, Çin, Japonya, Güney Kore, birlik bazında Avrupa Birliği, küresel şirketler bazında sürekli sayısı artan ve yenilik üretenler, esasen bunlar değerleri zorluyorlar ve muhatap alınıyorlar. Daha fazla muhatap alınabilmek için yapılması gerekenler belli! Olan şu: Muhatap alınanların ve değer üreticilerinin daha fazla yayılması fikri!..
101 views

Doku Bozumu

Bu makale Ortadoğu'da kangren olan meseleleri stratejik düzlemde incelemektedir. Mevcut dokuyu bozan yapay düşünceler ile gerçekte olanlar arasındaki farkı bütün çıplaklığıyla dile getirmektedir. Halen bölgede savaş, çatışma, suç, terör, işgal, soykırım, gibi pek çok olumsuzluk yaşanmaktadır. Uluslararası sistem bu olup bitene çare bulamamaktadır. Suriye, Irak, Lübnan, Yemen, Libya, gibi ülkelerin halkları harap ve bitap düşmüş durumdadırlar.
130 views

Devlet-dışı Aktörler

Burada gayet karmaşık, iç içe geçen ve masum insanların istismarına dönük olayları ihtiva eden, bütün gayrimeşru faaliyetleri, politikaları, planları ve operasyonları, terörizmden tutunuz, vekalet savaşlarına, buradan iç savaşlara, gri bölge operasyonlarına, meşru görünse de esasen çıkara hizmet edenlere, meşru siyaset yapmak ve bunu geliştirmek varken, siyaset alanını anti-demokratik yöntemlerle daraltanlara kadar, birçok durumu kısaca da olsa açıklama imkânımız oldu. Meşruluk ile gayrimeşruluk arasındaki perdeyi görmek veya belirlemek çok çok önemlidir. Ben de sizler de hep birlikte bu dünyada birer aktörüz, tıpkı devletler, hükümetler, liderler, şirketler, gibi. Politika, insana has bir yetenek, işlev ve özelliktir. Meşruiyet dahilinde kalabilmek çok önemlidir. İnsanlar, istikrar, barış ve esenlik içinde yaşamayı, gelişmeyi, evlatlarını refah ve güven içinde yetiştirmeyi istemektedir.
98 views

ABD ile Yeni Bir Sayfa mı?

Geleceğe bakıyoruz, öyle değil mi? Mesela NATO’nun genişlemesi yönüyle İsveç’e onay verildi, bunun karşısında F-16 modernizasyonu gerçekleşecek. Hatta şimdiden aradaki başka tıkanıklıkların giderilmesi açısından olumlu açıklamalar yapılıyor, kamuoylarına bilgiler veriliyor, bunların bir anlamı olmalı.
DÖNBAŞA

Okumadan Geçme