takdir-hatasinin-toplumsal-boyutu
Takdir Hatasının Toplumsal Boyutu

Takdir Hatasının Toplumsal Boyutu

29 Mart 2014
Okuyucu

Etrafımızdakilere nasıl tepki veriyoruz? Ya çok abartarak değer veriyor, ya da görmezden gelerek hiçe sayıyoruz, öyle mi? Abartma veya yok sayma şeklindeki iki uç arasındayız. Ortasını, normalini ve hatta daha ileriye gidelim, olması gerekeni, en ideal noktasını bulamıyor muyuz? Takdir etmedeki tutumumuz nedir? Bu bir eksiklik ise sonuçları ne olur? Bu soruların cevaplarını inceleyeceğiz.

Eğer başta çocuklar olmak üzere, ilişki içinde olduklarımıza gerekli tepkiyi vermez isek kendimizi sağlıksız bir toplum içinde yaşamaya mahkum etmiş oluruz. Çok önemli! Bu söylediğim konu eğitimle herkese ailede ve okullarda bilinçle verilir ise, doğru veya olması gereken davranış türü toplumsal hafızada yer edecek ve yerleşecektir. Sonucunda “olumlu” toplum yaratma konusunda önemli bir adım atılmış olunacaktır.

Davranıştaki eksikliğin esas düğümlendiği yerler nereleridir? Örneğin, teşekkür etmek, aferin demek… Eğer haketmediği halde, sıradan ve zaten yapması gereken işler için, “teşvik ediyorum” bahanesine sığınmak da dahil, gereksiz bir tepki verilir ise, doğruyu bulamayan, normal davranışı seçemeyen bir nesle sahip oluruz. Ayrıca, “zaten yapabiliyor muşum, bu kadarı da yeterliymiş…” gibi anlayışları geliştiren bireyden daha fazlasını beklemek bile mümkün olmaz hale gelir.

Aradaki farka en iyi örneği dünyaca ünlü ekonomist Joseph Stiglitz’in annesi Bayan Charlotte veriyor. Farkı inceleyelim. Şöyle açıklıyor: “Çocuğa yemek vermem gerekirken geciktiğimde ona yaklaşır ve bekleme sabrı gösterdiğin için teşekkür ederim, derim. Ama dersine çalıştı, yatağını topladı diye aferin sana, demem.”

Yakınlarımdan biri için bu değerlendirmeyi yapmıştım. Evladı koca bir arsız, sorumsuz ve bencil olan anneye kendimi tutamayıp; “Siz çocuğunuza iyi ve kötüyü ne zaman söyleceksiniz? Her yaptığını hoş karşılıyorsunuz? Olmaz ki!” demiştim. Anlaşamadık, anne ve çocuk aynı halde…

Bir de işin yeni sorunlarla gelişimi var: Teknoloji ve beslenme! Eğer beslenmede “ye benim kuzucuğum, aferin…” diyerek sürekli gereksiz gıdaları çocuğa yüklersek, sonunda sağlıksız bir toplum elde ederiz. Sağlıksızlık hem bedensel hem de iç dünya ile ilgilidir. Bedeli ağır olur.

Başka bir yazımda üzerinde yeterince durmuştum; “aile medya planı” yapılması konusu. Dijital teknoloji ile birlikte çocukların önüne koyduğumuz ve kullanmasına izin verdiğimiz gereçleri inceleyin. Eğer plansızsanız işler yanlış yürüyecektir. Çok görürsünüz, “aferin bebeğime” denen bir çok yanlış: Çocuk, akıllı telefonla konuşuyor, sanal oyun oynuyor, elinden tablet bilgisayar düşmüyor, televizyonu kendini kaptırmış sürekli izliyor… Hiç de takdirlik bir olay yok! Hatta önemli bir sorun daha var, içki sigara gibi, kötü bir bağımlılık! Bu onun kişiliğinin olumsuz gelişimine kaldıramayacağı yükte bir etkidir.

Ne dersiniz? Olumlu bir ebeveyn veya işveren görüntüsü vermek için acaba sadece kendimizi mi beğendirmeye çalışıyoruz, yoksa gerçekçi ve normal mi davranıyoruz?

Düşünün ki, etrafımızdakileri “aferin, bravo, maşallah arsızı” yapıveriyoruz!

İyi niyet göstermedeki dengesiz bu tavrın, adamsendeci bir yanı olduğunu sakın gözardı etmeyelim. Eğer “bir şey olmaz, içimden bu geldi…” dersek, yaşamın o kesiti birey için yanlış başlamış olur ve sorun büyür gider.

Dikkatli davranmak, konsantre olmak, ölçü bilmek, hakkı teslim etmek, doğruyu ifade etmek varken, görmezden gelmek, savurgan davranmak, işten anlamayan olmak gibi bir durum ortaya çıkar. Düşünebiliyor musunuz, bakın etrafınıza en büyük problemler neler? Hak, adalet, değer, değersizleştirme, kimlik, olgun olamama, sinir, stres, karmaşa, yanlış bilgiyle doğrusunu ayıt edememe…

Dikkatsiz olmanın, görmezden gelmenin değişik bir yanı da bir nevi bireyi aşağılama halidir. Bireyin övgü beklemesi, görülmek istemesi, takdir edilmesi, yemek içmek gibi önemlidir, değil mi?

Bu işin özü hastaya normal dozda ilaç vermekle açıklanabilir. İlacı normalden çok verip vücuda zarar vermemek gerekir. Tersi şekilde, ilacı hiç vermemek suretiyle hastalığın gelişimine çare olamamak da doğru değildir. Biraz önce ifade ettiğimiz gibi; takdir etmeyi abartmak, hastaya ilacı fazla dozda içirmek, yarar beklerken vücuda zarar vermektir. Eğer bireyi yaptığından dolayı görmezden gelirsek de hastaya tedavi için gerekli ilacı vermeyen oluruz.

Bu durumda ise birey için itilmişlik ve dışlanmıştık meydana gelir. Aidiyet duygusu oluşmaz. Tepkili bir nesil ortaya çıkar. Kendini ispat için her an bir fırsat arar. Kendini gösterme türleri pozitif ise şanslısınız. Ama çoğunlukla negatif geri beslemeler alınır. Toplum bu olumsuzluklarla suratı asık, kaşları çatık, gergin, sürekli patlamaya hazır bomba gibi olur.

Şimdi bakın etrafınıza ne görüyorsunuz? “Sorunları bir çoğu dış etkenlerde,” diyenler çıkabilir. “Doğal afet, ekonomik kriz oldu, babam işsiz kaldı…” gibi. Ama elimizde olan bir davranış şekli var ki, bu bedelsiz, iç dünyanın gücüyle ve bilinçle sağlanabilir. Hatta ifade ettiğim gibi, bu konuya aile ve ana sınıfı döneminden başlayarak tüm eğitim hayatında özen gösterilirse, topluma önemli bir olumluluk aşısı verilmiş olur. Politikada, hukukta, sosyal yaşamda, ticarette, aklınıza ne geliyorsa, her alanda yaşam şekli olumlu gelişir, dengeler oturur, huzur ve güvenlik sağlanır.

Bildiğimiz gibi, yaşam çok ciddi. Sorumluluk her yerde ve her aşamada gerekli. Ciddiyetsiz her adım daha sonraki adımların da yanlışı oluyor. Sonra insanlar derdimiz oluyor… Olacak da kendi elimizle yarattığımız yanlışlarla işin tadı kaçıyor. İşte bunlardan bir sebep de çok basit gördüğümüz “takdir” konusuydu.

Takdir sizin!

Kültür 'ın son yazıları

280 views

Eleştiriler

Sizlere günümüzün iyi algılanması gerektiği bağlamında, özellikle bizi ilgilendiren yönleriyle, sosyal bilimler ve dış politikaya dair bazı eleştirilerimi aktaracağım. Dünya hızla değişiyor, güç dengeleri bildiğimiz biçimden oldukça farklılaştı, eğer bunlara ait kavramlara ve anlayışlara vakıf olamıyorsak, konuşuruz ama aslında başka bir şey anlatırız.
281 views

Devrim

Bize devrimin ne tarafı kaldı? Diyeceksiniz ki hangi devrimin? Açıklayacağım. En başta şöyle sloganik işaret edeyim: Devrimden değil, sapkınlardan ve geç kalmışlıktan kork!
427 views

Generalist

Ülkeler ve dünyamız için iyi bilinmesi gereken bir konuyu işleyeceğim, generalist olmak. Buna karşılık gelen bir sözcük aradım bulamadım, yine de ben genele yetkin diyeceğim. Genele yetkin kimseler kimler, örnekleri neler? Uluslararası İlişkiler, Ekonomi ve Askerlik sahalarında örnekler vereceğim, neden gerekli, bunu açıklayacağım.
415 views

ENTELEKTÜEL SORUNSALI

Temelde insanın doğası, zamanın getirdikleri ve sürekli gelişen küresel zorluklar var. Bunun üzerine her alanda tereddüt uyandıran değişik adımlar ve gerçek bir hedef. Sözü edilen şu, kalkınmak! Eğer artık kalkınmışlar sınıfında olmak istiyorsanız!.. Gerçekten istiyor musunuz? İşe bu emelin ne denli büyük bir mücadeleyi gerektirdiğinin farkında olmakla başlanmalı. İşte tam da bu noktada, düşünsel içerikli bir açıklamam olacak. 
1.8K views

Sıradan ve Mükemmel

Bu makalede sizlere insan zihni içerisindeki tarif veya algı ile gerçeğe ilişkin olanın farkını açıklayacağım. Ele alacağım temalar sıradancılık, mükemmelcilik ve gerçeklik ötesi hakkındadır. Başta soralım, karşılaştığınız şey gerçek mi, yoksa gerçek ötesi mi?
DÖNBAŞA

Okumadan Geçme