zaman-nedir
Zaman Nedir?

Zamanın Cazibesi

5 Nisan 2020
Okuyucu

Zaman nedir diye sorduğunuzda yıllardan dakikalara sıralarsınız ilk. Sonra soru bunu mu kastetti ki diye durur düşünürsünüz. Belki biraz başınızı yukarılara kaldırıp, karanlıksa karanlığın derinliğine, aydınlıksa görebildiklerinize bakar ve sonra düşünürsünüz arkasında dönen uçsuz bucaksız evrenin ötesine. 

Değil mi? Ama bunlar cevap değil. Kitap açacak olursunuz, nereye bakayım dersiniz. Felsefe kitapları mı açıklar doğrusunu, ki onlar doğru ne diye akıl karıştırmakta mahirdirler, yoksa fizik kitapları mı, ki bunlar da her defasında yeni bir teoremle çıkarlar karşınıza, sonra düşünür durursunuz.

Belki de bu bilinmezliktir cazibe yaratan. Zaman her defasında kendinden söz ettirir ama maalesef bir bilinmez gibidir yaşantımızda dakikaları veya saliseleri çoktan aşan. 

Ben düşündüm de aslında bir tarif var, kısaca. Benim zaman dediğim boşluğun dolma süreci. Sizin düşünceniz ne, bilmiyorum.

Bir boşluk var ister evren deyin ister kum saati; olup biteni ters çevirin ve bekleyin doludan boşa; ne sürede akacak bilinen ve bilinmeyen her ne varsa. Boşluğun dolması aslında bir kavram, salt akılda olan. Ama düşünün geceyi dolduruyorsunuz veya gündüzü; her ne ise öncesi veya sonrası. Düşünün başka şekilde, yazdan güze akanları veya bahardan bahara… Mevsimler döngü içinde ters yüz olan her ne varsa, diğerine bir tür akışkanlık içinde, geçişkenlik içinde, sürüklenme içinde, madden veya manen. Başka türlü de düşünün, ömrünüzü dolduruyorsunuz yaşadıklarınızla, yokken varlığa, varken toprağa. Döngüsel veya yöntemsel süreçle açıklanabilir bir durum bu.

İşte cazip olan bu olsa gerekir, çünkü döngüsellik her defasında bir diğerine cazibe yaratıyor; karanlık aydınlığa, kış yaza, cahillik olgunluğa, oradan akıyor bu yana. Akıyor çünkü durdurulamıyor, başı sonu ne bilinmediğinden, tutulamadığından, hatta evrensel kurguda düşünülürse, galaksilerin veya yıldızların bile karşı koyamayacağı bir boyut olduğundan. Çok güçlü, çok!..

Bu döngüsellik, proses, akışkanlık, devinim, güç, her ne ise işte o zamanın hükmünü yaratıyor. Buna güç denirse eğer, en azından şimdi biz böyle analım, o güç hükmünü kendi yaratıyor, uyulması zorunlu bir kurallılık hali. O güç galaksilere ve yıldızlara süre tanıyor, hop doğdun, hop söndün diye, boşluğa saçılan yıldız tozları, boşluğa savruluyor gibi düşünülenler, ama bir anlamlılık ifadesiyle bakıldığında şöyle; hop toplandın hop tekrar savruldun dercesine; tıpkı bebeğin ömrüyle tamamladığı yaşam süreci, ömür gibi; hop kazandın hop kaybettin misaliyle.

Kazanmanın kaybetmeye dönüşmesi veya tam tersi halden öbürüne, zaman cazibe yaratıyor her defasında bize bile. Birey değilse bile insanlık diyoruz değil mi? İnsanlık bilgi üretim sistemi içinde. Zira öğrendik ki bilgi hiç kaybolmuyor, evrimleşen bilgi sürekli yeni ilerlemeleri getiriyor; bilgi yeni bilgiyi doğuruyor, az bilgi çok bilgiyi, farklı daha farklıyı, tecrübe olağanı… 

Zamanın cazibesi bu, bilinç atmosferini dolduruyor, her defasında aç; bu az geldi diyor, süreklilik işte! Bilinç atmosferi dedim geçtim ama esas olan bu zaten, temel olan, mutlak olan, hep bilgi yutan bir güç, hep öğrenen ve gelişen, geliştikçe öğreten, öğrendikçe öğreten, hep zamanı akışkan olacak yöne sürükleyen, bütün mevcut kuralları bilen ve yeni kurallara ilişkin bilgilerin toplanmasında hükmü olan. Bir bakıyorsunuz bilgi hükmün tarifi, cazip oluveriyor; her şeyin açıklamasında bu var olduğundan.

Gelecek çok cazip, böyle tasvir ve umut ediliyor; ama öyle! Zamanın cazibesi geleceğin de garantisi…

Gürsel Tokmakoğlu

Bir yanıt yazın

Your email address will not be published.

habil-ile-kabil
ÖNCEKİ YAZI

Habil ile Kâbil

iki-yaprak-misali
DİĞER YAZI

Bayağılık Salgını

Kültür 'ın son yazıları

280 views

Eleştiriler

Sizlere günümüzün iyi algılanması gerektiği bağlamında, özellikle bizi ilgilendiren yönleriyle, sosyal bilimler ve dış politikaya dair bazı eleştirilerimi aktaracağım. Dünya hızla değişiyor, güç dengeleri bildiğimiz biçimden oldukça farklılaştı, eğer bunlara ait kavramlara ve anlayışlara vakıf olamıyorsak, konuşuruz ama aslında başka bir şey anlatırız.
281 views

Devrim

Bize devrimin ne tarafı kaldı? Diyeceksiniz ki hangi devrimin? Açıklayacağım. En başta şöyle sloganik işaret edeyim: Devrimden değil, sapkınlardan ve geç kalmışlıktan kork!
427 views

Generalist

Ülkeler ve dünyamız için iyi bilinmesi gereken bir konuyu işleyeceğim, generalist olmak. Buna karşılık gelen bir sözcük aradım bulamadım, yine de ben genele yetkin diyeceğim. Genele yetkin kimseler kimler, örnekleri neler? Uluslararası İlişkiler, Ekonomi ve Askerlik sahalarında örnekler vereceğim, neden gerekli, bunu açıklayacağım.
415 views

ENTELEKTÜEL SORUNSALI

Temelde insanın doğası, zamanın getirdikleri ve sürekli gelişen küresel zorluklar var. Bunun üzerine her alanda tereddüt uyandıran değişik adımlar ve gerçek bir hedef. Sözü edilen şu, kalkınmak! Eğer artık kalkınmışlar sınıfında olmak istiyorsanız!.. Gerçekten istiyor musunuz? İşe bu emelin ne denli büyük bir mücadeleyi gerektirdiğinin farkında olmakla başlanmalı. İşte tam da bu noktada, düşünsel içerikli bir açıklamam olacak. 
1.8K views

Sıradan ve Mükemmel

Bu makalede sizlere insan zihni içerisindeki tarif veya algı ile gerçeğe ilişkin olanın farkını açıklayacağım. Ele alacağım temalar sıradancılık, mükemmelcilik ve gerçeklik ötesi hakkındadır. Başta soralım, karşılaştığınız şey gerçek mi, yoksa gerçek ötesi mi?
DÖNBAŞA

Okumadan Geçme