Kuril Adaları Jeopolitiği

14 Mart 2022
Okuyucu

Jeopolitik gelişmelerin peşi sıra ve yaşandığı günümüzde gözden uzak tutulmaması gereken önemli bir konu başlığı var: Kuril Adaları. Pasifik Okyanusu’nda Japonya ve Rusya arasındaki bu tartışmalı konu bugün Doğu Avrupa’da Ukrayna-Rusya Savaşı oluyorken gündeme getiriliyor ise bunu mutlaka not etmemiz gerekmektedir.

Büyük kriz zamanlarında şirketler eski defterleri açarlar ve tahsilatları nasıl hızlandıracaklarına bakarlar. Politikada ve diplomaside de durum aynıdır. Tarihte, kendi kültüründe, Kuzey Ülkesi Toprakları adını koyduğu Japonya, bugün, Kuril Adaları zaten benim, dedi.

Bu noktada Doğu Avrupa’daki krizi kabaca açıklayalım. Her ne kadar savaş Ukrayna sınırlarındaymış gibi görünse de etrafa sıçrama potansiyeli vardır. Her ne kadar ABD bir Üçüncü Dünya Savaşı istemiyorum dese de bundan söz edilmesini ister pozisyondadır. Üstelik, ABD ve Ortaklarının kendilerince Ekonomik Yaptırım dediği, benim Rusya’ya Küresel Stratejik Tecrit uygulanıyor dediğim, bu noktada ise yaptırımların içeriğinin küresel politik-diplomatik gelişmeleri çağrıştırmasının geçerli olduğu kritik bir zamandayız. ABD ve Ortaklarının G7, AB, NATO, QUAD ve AUKUS şeklinde bloklandığını hatırlayalım. Rusya’ya yaptırımlarda G7 üyesi Japonya ve şirkeleri ve dahası para birimi Yen de var. Bu hangi Japonya? İkinci Dünya Savaşı’nın mağlup ülkesi, Kuril Adalarını Potsdam Konferansı ve San Francisco Anlaşması ile birlikte SSCB’ye vermek zorunda kaldığı bir Japonya.

Potsdam deyince Pasifik’i ilgilendiren önemli bir detay daha var, bunu da aklımızda tutalım. Burada, Tayvan’ın Çin’e bir sömürge olarak verilmesi konuşulmuş idi.

Durum böyle olunca bugün eski defterler masada!

Rusya Federasyonu kurulurken Kuril meselesi yine gündeme geldi. O dönem Rusya Devlet Başkanı Yeltsin bazı hatalar yaptı. Bu önemli konuyu maddi alışveriş şeklinde ele alınmasını düşündü. Ancak Rusya Kamçatka’nın uzantısı bu adaları jeopolitik nedenlerle birlikte değerlendirdi. Adaların pozisyonu gerçekten çok önemli, Okyanus’ta duvar gibi sıralanıyor. Rusya burayı kendi güvenliği, küresel ticaret yollarının seyri ve deniz kaynaklarının kullanılması açısından stratejik çıkar konusu olarak görüyor.

Japonya ise Kuzey Toprakları’nın kendi kıtasının volkanik uzantısı olduğunu jeolojik olarak ortaya koyuyor. Hatta Japonya, ben burayı henüz kimseler yokken 1855’te işgal edip ülkeme dahil ettim, diyor. Japonya da Rusya gibi aynı nedenlerden dolayı burayı almak istiyor. Bir de düşünün, küresel ticaret yolunun Arktik bölgeye yeni bir deniz yolu açıyorken ortaya çıkan Kuril’in değerini! Kuril 1.300 kilometre uzunluğunda sıra şeklinde kayalık ve içinde sayılabilecek 56 adacık var. Japonlar burada özellikle Etorofu, Kunaşiri, Şikotan ve Habomari adalarını dikkate alıyor, zira bunlar büyük adalar.

2000 yılında Putin, Japonya ziyaretindeyken, bu Kuril meselesi öne çıkarılmadan konuşuldu. Medya yine de sorgu sual etti. Putin, burası Rus toprağı, dercesine ifadeler sarf etti. 2018’de Rusya-Japonya görüşmeleri yapıldı. Ancak burada da pek ilerleme sağlanamadı. Peki bugün neden öne çıkarıldı? Zira Doğu Avrupa’da Rusya savaşta! Batı dünyası ile küresel bir ekonomik savaş halinde. Üstelik Ukrayna Savaşı’nın nereye evrileceğini hiçkimse kestiremiyor.

Eğer yeni bir Dünya Savaşı daha çıkacak ise bunun sadece Atlantik’te olmaması, mutlaka Pasifik’te de gelişmesi gerekir. Aksi halde, bu dünya savaşıdır, diyemeyiz. Henüz bir değerlendirme yapmak için çok erken. Ancak izdüşümü Pasifik’e düşen bu itilaflı konuyu dikkate almak, hatta Tayvan ile de birlikte değerlendirmek, hiç de yanlış olmayacaktır.

NOT: Fikri mülkiyet hakları gereği bu bilgileri referans vererek kullanabilirsiniz.

Gürsel Tokmakoğlu

Politika 'ın son yazıları

21 views

Stratejik Algı Yönetimi

Strateji ile algı yönetimi bahislerini, canlı örnek olduğu nedenle, Ortadoğu, ABD ve İsrail ile açıklayacağım. Buradaki amacım yaşamda ve çıkarları elde etmede dilin ve yaratılan algının kullanılmasının ne kadar etkili olduğunu göstermektir. Evet, temel olarak bu bir iletişim konusu olsa da görüldüğü üzere, ülkelerin mücadeleleri ve savaşların nedeni dahi olabilmektedir.
61 views

Yapay ve Doğal

Size analitik bir yöntemle, halen Ortadoğu'daki onca yapaylığa ve yürütülen negatif amaçlı algıya rağmen, Türkiye'nin ne denli doğallık içinde ve istikrar amaçlı politika yürüttüğünü açıklayacağım. ABD ve Rusya gibi büyük güçlerin yanısıra, bölgede İran ve İsrail arasında yaşananları kavramsal boyutta irdeleyeceğim. Analizin her bir basamağında belirginleşen kuralları açıklayacağım.
104 views

İsrail, İran ve Gazze

Genel bir değerlendirme yapalım, çünkü İsrail, 7 Ekim saldırısından 6 ay geçti ve "bugün Gazze'de üçüncü aşamaya geçtik" dedi. Bu ne demektir, bölgede başka ne gibi gelişebilir olabilir, hepsini inceleyelim.
80 views

Modern Rekabet

Burada modern rekabetin küreselleşmesi öyküsünü kendi içindeki kavramlarını tartışarak, Rusya ve Çin örnekleri üzerinden otoriter yönetimlerin eleştirisini yaparak açıklayacağım. Kavramsal olarak "modern rekabet" anlayışını bu şekilde açıklama imkanı bulacağım. Sonlara doğru kapitalizmin yozlaşmasını açıklayacağım. Bu kısımda da Anglo-Sakson yapıyı ve Kıta Avrupa'sını işaret edeceğim. Burada anlaşılması gereken şu olacak: Demokrasi ve insanlığın gelişimi kimsenin insafına kalmamalı, rekabetin yapılma amacı değer üretmek esaslı olmalı.
75 views

Seçimler ve Beka

31 Mart Yerel Seçimleri gerçekleştirildi ve Türk demokrasisi kazandı diyoruz. Ben ise size bu seçimleri örnekleyerek bir "beka seçimi" ne demek oluyor, bunu açıklayacağım. Buradan hareketle yapılması gerekenleri de gözden geçirmiş olacağım.
DÖNBAŞA

Okumadan Geçme