2023 Yılının Hatırlattıkları

28 Aralık 2023
Okuyucu

Bir 2023 yılı değerlendirmesi yapalım. Küresel ve bölgesel konulara hızlıca bir göz atalım. Türkiye bağlamıyla ilgili belli konulara değinelim.

Dünya genelini ilgilendiren konular neler? İklim Değişikliği konusu gündemin en üstünde duruyor. Küresel ekonomideki sorunlar sürüyor. ABD-Çin ve ABD-Rusya gerginliği dünyanın pek çok noktasını etkiliyor. Savaşlar sürüyor, Ukrayna-Rusya ve İsrail-Hamas en öne çıkanlar oldu. Afrika’da bazı ülkelerde askeri darbeler düşündürdü. Yapay Zeka konusu üzerinde fazlaca duruldu. Uzaydaki gelişmeler kendini unutturmadı.

Dünyada yaşananlara kısaca bakalım. Şubat ayında bütün dünya Türkiye’deki deprem felaketini konuştu. Bunun yanı sıra ABD semalarında görülen ve düşürülen Çin Balonu meselesi vardı. Mart ayında Xi Jinping Moskova ziyaretini gerçekleştirdi. ABD’de eski Başkan Donald Trump ile ilgili hukuki süreçler başladı, Nisan ayında daha belirginleşti. Nisan’da BM açıkladı, Hindistan’ın nüfusu Çin’i geçti. Mayıs ayında Birleşik Krallık’ta III. Charles tahta oturdu. Rus ordusu Ukrayna’da Bakhmut’u aldığını duruydu. Mayıs ayında Türkiye’de seçimler yapıldı, Recep Tayip Erdoğan Cumhurbaşkanlığına devam ediyor. Haziran ayında Çin-ABD temasları çerçevesinde Dışişleri Bakanı Blinken, Pekin ziyaretini gerçekleştirdi. Küresel ekonomik krizle ilgili önemli bir konu olan enflasyon hakkında ABD’de Temmuz ayında iyileşmeler görüldü. Yine Temmuz ayında Kremlin üzerindeki drone saldırıları konuşuldu. Rusya hakkında sular durulmadı, bu kez Ağustos’ta paralı asker şirketi Wagner’in sahibi Prigozhin olayı yaşandı. Ağustos Ayında Çin’de BRICS toplantısı yapıldı. Eylül ayında Azerbaycan ve Ermenistan Karabağ konusunda anlaşmaya yöneldiler. Ekim ayı başında Hamas’ın saldırısı ile halen devam eden İsrail-Hamas krizi en önemli konulardan birisi oldu. Kasım ayında ABD’de Xi Jinping ve Joe Biden görüşmesi oldu. Aralık ayı içindeki en önemli konu İklim Zirvesi COP28 idi. Dubai’de alınan karar çerçevesinde dünya 2050 yılında hidrokarbon enerjisinden kutulmayı planladı.

Türkiye için deprem, seçimler, ekonomik sorunlar, ABD ve Rusya ile ilişkiler, terörle mücadele gibi hususlar çokça konuşuldu. ABD ile ilişkilerde Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD ile güvenlik alanında sorun olduğunu açıkladı. Bu açıklama, biriken sorunların yanı sıra, Suriye’de ABD güçlerince düşürülen bir Türk İHA’sı üzerine yapıldı. NATO’nun genişlemesi çerçevesinde İsveç konusu Aralık’ın son günlerinde TBMM Dışişleri komisyonundan geçti. Belki de 2024 yılında TBMM’de ilk görüşmeye açılacak madde olacak. Diğer yandan ABD’nin Türkiye’ye F-16 satışı konusunda ilerleme kaydedilemedi. Her iki tarafın liderleri F-16 temini ile İsveç’in NATO’ya girmesinin birlikte onaylanacağını düşünüyor olmalılar.

Rusya ile Türkiye’nin arası iyi görünüyor. Ancak Ukrayna’daki savaş devam ettikçe bölgesel içerikteki bazı hususlarda ilerleme sağlanamıyor. ABD’nin Rusya’ya yaptırımları çerçevesindeki gelişmeler Türkiye ile de ilgili sonuçlar doğuruyor. Türkiye Karadeniz’de gerginlik yaşanmamasını temin etmek açısından gayret sarf ediyor. Üstelik dünya gıda sorununa çözüm bulunması amacıyla Karadeniz’den Ukrayna tahılının çıkışına dair bütün süreçlerde Türkiye öncü oldu. Rusya ile işbirliği konularından birisi de Suriye. Esad yan çizmeye devam ediyor. İran da güven vermiyor. Suriye konusunda henüz istenen bir seviyeye gelinemedi. İki sebepten birisi Ukrayna’daki savaş ve diğeri, ABD’nin Suriye’de varlığını sürdürmek istemesi. Diğer taraftan Kafkasya’ya kalıcı bir çözüm getirilmesi yönüyle Rusya ile ilişkiler sürüyor. Azerbaycan ve Ermenistan arasında barış yapılması görüşmeleri devam ediyor.

Türkiye çok zorlu bir coğrafyada yer alıyor. En yakındakilere bakalım, Suriye ve Libya iç savaşı, Ukrayna-Rusya savaşı, Irak’taki istikrarsızlık, Azerbaycan-Ermenistan konusunun tam olarak çözülememesi, İsrail-Hamas arasında yaşanan ve bir insanlık dramına dönüşen son kriz… Bir de bunlara bölgesel ve küresel terör örgütlerinin olumsuzlukları eklenirse, Türkiye’nin ne denli büyük meselelerle uğraşmak zorunda kaldığını görebiliyoruz. Doğu Akdeniz’deki enerji denkleminin çözüm beklemesi de bir diğer ana konu başlığıdır. Afganistan’dan ve Orta Doğu’dan Avrupa’ya uzanan göç meselesi de bir güvenlik meselesidir. Türkiye ile Avrupa Birliği arasında ilişkiler bir türlü istenen şekilde gelişmedi.

2024 nasıl geçecek? Küresel sorunlar devam ediyor, bunun baskısı altında kalınacak. Diğer taraftan ABD ve Rusya gibi önemli ülkelerde seçimler yapılacak. Seçimlerin yaratacağı rüzgarlara bakacağız.

Herkese iyi seneler…

Bir yanıt yazın

Your email address will not be published.

ÖNCEKİ YAZI

Filistin-İsrail İçin Tarafların Durumu

DİĞER YAZI

Netanyahu’nun Etnik-Popülist Siyaseti Üzerine

Politika 'ın son yazıları

49 views

Emperyalizm

Bugünün anlayışı, küresel imkanlar içinde sahip olunan alanları artırmak ve güçlenmek, değer üretimi rekabetinde gerilerde kalmamak fikri üzerinedir. Ruslar gibi sürekli “kahrolsun emperyalizm” diyeceğinize, “ben hangi değeri üretebiliyorum, hangi büyük pazarda kaça satıyorum,” diye bakın isterim. Bugün ülkeler bazında ABD, İngiltere, Çin, Japonya, Güney Kore, birlik bazında Avrupa Birliği, küresel şirketler bazında sürekli sayısı artan ve yenilik üretenler, esasen bunlar değerleri zorluyorlar ve muhatap alınıyorlar. Daha fazla muhatap alınabilmek için yapılması gerekenler belli! Olan şu: Muhatap alınanların ve değer üreticilerinin daha fazla yayılması fikri!..
79 views

Doku Bozumu

Bu makale Ortadoğu'da kangren olan meseleleri stratejik düzlemde incelemektedir. Mevcut dokuyu bozan yapay düşünceler ile gerçekte olanlar arasındaki farkı bütün çıplaklığıyla dile getirmektedir. Halen bölgede savaş, çatışma, suç, terör, işgal, soykırım, gibi pek çok olumsuzluk yaşanmaktadır. Uluslararası sistem bu olup bitene çare bulamamaktadır. Suriye, Irak, Lübnan, Yemen, Libya, gibi ülkelerin halkları harap ve bitap düşmüş durumdadırlar.
84 views

Devlet-dışı Aktörler

Burada gayet karmaşık, iç içe geçen ve masum insanların istismarına dönük olayları ihtiva eden, bütün gayrimeşru faaliyetleri, politikaları, planları ve operasyonları, terörizmden tutunuz, vekalet savaşlarına, buradan iç savaşlara, gri bölge operasyonlarına, meşru görünse de esasen çıkara hizmet edenlere, meşru siyaset yapmak ve bunu geliştirmek varken, siyaset alanını anti-demokratik yöntemlerle daraltanlara kadar, birçok durumu kısaca da olsa açıklama imkânımız oldu. Meşruluk ile gayrimeşruluk arasındaki perdeyi görmek veya belirlemek çok çok önemlidir. Ben de sizler de hep birlikte bu dünyada birer aktörüz, tıpkı devletler, hükümetler, liderler, şirketler, gibi. Politika, insana has bir yetenek, işlev ve özelliktir. Meşruiyet dahilinde kalabilmek çok önemlidir. İnsanlar, istikrar, barış ve esenlik içinde yaşamayı, gelişmeyi, evlatlarını refah ve güven içinde yetiştirmeyi istemektedir.
78 views

ABD ile Yeni Bir Sayfa mı?

Geleceğe bakıyoruz, öyle değil mi? Mesela NATO’nun genişlemesi yönüyle İsveç’e onay verildi, bunun karşısında F-16 modernizasyonu gerçekleşecek. Hatta şimdiden aradaki başka tıkanıklıkların giderilmesi açısından olumlu açıklamalar yapılıyor, kamuoylarına bilgiler veriliyor, bunların bir anlamı olmalı.
113 views

İran’ın Riskli Durumu

İran İslam Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı İbrahim Reisi dün (24 Ocak) Ankara'da idi. Ben de merakla bekledim, net ne açıklama olacak diye. Ekonomik Konsey gereği yapılan anlaşmaları kastetmiyorum. Benim görmek istediğim stratejik ve jeopolitik duruma getirilebilecek açıklık idi. Ne gördüm? Bugünden sonra Türkiye hem çok dikkatli olmalı, hem İran'dan alabileceklerini azami şekilde kısa dönemde almalı. Ama risk yok! Zira riskin çok yüksek olduğu bir döneme girdik, bunu göremeyenlere özellikle işaret etmek isterim. Sonuçta amaç Türkiye'nin gelişmesi, güçlenmesidir.
DÖNBAŞA

Okumadan Geçme